Afhankelijkheid is dat wel een synoniem voor verslaving?


Termen & Woorden verslavingskunde

verslaving terminologie (de lingo)

verslaving terminologie (de lingo)

Terminologie: afhankelijkheid versus verslaving

Als we kijken wat Wikipedia in 2014 zegt over “afhankelijkheid” (en dan doel ik hier met name op het tweede item)

Afhankelijkheid


Afhankelijkheid kan zijn:

… dan komen we dus niet veel verder dan synoniem.

Nou wil ik hier niet over definities gaan vechten maar het kan juist voor een ongrijpbaar en slecht gedefinieerd iets als verslaving belangrijk zijn om niet de overeenkomsten maar de verschillen wat meer aan te scherpen.

Als je beter en je begrijpt dat de, keurige, door overspannenheid overmatig slaapmedicatie gebruikende huismoeder net zo goed “verslaafd” is als de heroïne verslaafde “junk” die haar tasje steelt, net zoals trouwens haar gokverslaafde partner “verslaafd” is… dan lijkt het woord “verslaving” toch wel een héél erg los ‘gedefinieerd’ begrip…

Zoiets  heeft geen synoniemen nodig maar juist preciezere woorden.

Daarom maak ik persoonlijk altijd graag een verschil tussen “verslaving” (waarin meer de biologische kant van de “verslaving” zit) en de term “afhankelijkheid” dat eerder gaat over de emotioneel/psychologische kant van de zaak.

Ik weet dat sommige mensen deze twee woorden graag door elkaar gebruiken. Maar als we dat hele gebied allemaal op één hoop blijven gooien dan wordt het voor mensen die er last van hebben alleen maar extra ingewikkeld om alle knopen te ontwarren. Wanneer we gaan kijken waar je verschillen zou kunnen zien dan krijg je al snel meer grip op de fenomenen en al die gevoelens van verschillend niveau die er rond verslaving en afhankelijkheid spelen.

Zodat je er grip op krijgt, zodat je dingen in de hand krijgt en kunt gaan sturen.

Afhankelijkheid

Afhankelijkheid is in mijn ogen een ervaring, een gevoel dat iets zó belangrijk is om te mee te maken dat je het gevoel hebt niet zonder te kunnen. Verslaving kan daar een rol in hebben, absoluut maar ik denk dat je verslaafd op een dieper niveau (ook neurologisch) bent, terwijl afhankelijkheid meer iets is dat je ervaart. En binnen de ervaren afhankelijkheid zitten nog een paar niveaus, die wat mij betreft handig zijn om uit elkaar te houden wanneer je controle wilt terugwinnen:

  • Afhankelijkheid kan op een algemene manier zijn: “ik heb iets altijd nodig: ik ben er afhankelijk van om mijn dagelijks leven aan te kunnen”,
  • dat kan zijn om bepaalde lastige situaties aan te kunnen: “als ik zus-en-zo moet doen dan heb ik toch echt even nodig dat ik XXXX (vul de afhankelijkheid in)”.
  • Of het kan zijn dat ik “toch echt regelmatig een beetje XXXX nodig heb om mijn leven leuk te maken”.

Het verschil tussen deze drie helpt om soms duidelijker te zijn in de dingen die je (zonder xxxx dus) kunt gaan oefenen om het te leren… Òf de dingen die je mogelijk los kunt gaan laten omdat ze, triest misschien maar realistisch bekeken, gewoon niet haalbaar (meer) zijn…

en ik ben vooral van het oefenen want het is ongelofelijk wat een plastisch brein kan leren… als je het oefent!

Metafoor voor afhankelijkheidsniveaus

Professor Schippers (die van het nieuwe motiveren – Motivational Interviewing 3.0) maakte ook een mooie vergelijking over emotionele afhankelijkheid door het te vergelijken met loophulpmiddelen:

  • Een beginnende emotionele afhankelijkheid zou je kunnen vergelijken met een brace: Je kunt nog gewoon lopen. Maar skiën of hordelopen of lopen op hele hoge hakken is ineens even niet haalbaar meer zonder brace. Als je dat wil aanpakken dan kan je jezelf oefenen in de dingen die nu nog een brace nodig hebben. Soms zijn kleine dagelijkse kleine oefeningen en een likje voorbereiding van de lastige situaties genoeg om de brace in de kast te laten staan.
  • Als je emotioneel al wat meer afhankelijk bent dan kan je jouw middel vergelijken met een kruk. Je kan overal wel komen, je komt op de meeste plekken best wel aardig mee maar als je jouw kruk niet in de buurt hebt dan wordt het echt een stuk lastiger om de dagelijkse dingen te doen en speciale of extra feestelijke dingen lijken soms bijna onmogelijk ala het middel. ist voor handen is…
  • In het meest afhankelijke geval komt In de vergelijking terecht op de rolstoel. De afhankelijkheid van het middel is dan zó groot dat er ook vrijwel niets meer mogelijk is als je het middel weghaalt. Mensen raken op op een zelfde manier in paniek als iemand zonder functionerende benen die merkt dat zijn ‘rolstoel’ er niet is. Duidelijk zal zijn dat het ook helemaal geen doel meer is om te gaan functioneren zonder loophulp. Alleen het idee al dat je de rolstoel in zou moeten leveren geeft dan al zo veel angst-stress dat er eigenlijk al bijna geen doordachte stappen meer kunnen worden gemaakt.

Het aardige van deze vergelijking is dat ie ook heel duidelijk de grenzen in kaart brengt van deze drie niveaus van afhankelijkheid en mij lijkt belangrijk dat we die verschillen beter gaan (h)erkennen. Als klant, als cliënt, als patiënt… maar zeker als behandelaar!

Bij vragen: maak gebruik van de contact pagina*

[ controleerjeverslaving.nl ]

Gratis en zonder verplichtingen
zelfs geen email-adres als je niet wilt


Over HansWest

Sinds ruim een kwart eeuw werkzaam als therapeut / supervisor. Gespecialiseerd in behandeling van controleverlies door verslavingen. Ik ben niet bezig met veroordeling van taboes. Ieder maakt de keuzes zoals hij/zij wil. Het draait erom dat we samen die keuzes zo maken dat je een gelukkig mens bent. Het is aan mij om daar helder en praktisch uitleg over te geven en je te helpen bij het zetten van stappen, het is aan jou om de stappen te zetten. Samenwerking staat voorop.
Dit bericht werd geplaatst in bewustwordingsfase, lingo, verslaving school en getagged met , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s